Εγκυμοσύνη: Το δώρο της ζωής και πως να το προστατεύσουμε.

Ανεπάρκεια D3, Κ2 ασβεστίου στις ελληνίδες εγκύους: Το μεσογειακό παράδοξο και η σιωπηλή επιδημία που απειλεί την υγεία της μαμάς και του εμβρύου. Πως να τα πάρουμε και ο κρίσιμος ρόλος των γιατρών.

Σήμερα είναι η μια από τις δύο μεγαλύτερες γιορτές του χριστιανισμού. Γιορτάζουμε το μεγάλο θαύμα της γέννησης του Θεανθρώπου. Και παρότι δεν είναι κάθε μέρα Χριστούγεννα, κάθε γέννηση είναι ένα μικρό θαύμα. Και για το γιορτάσουμε, θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε με ευλάβεια και κατάνυξη και με όλη την φροντίδα του κόσμου για την μανούλα που θα δώσει ζωή και όλη την φροντίδα του κόσμου στα παιδιά της. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, με το δημογραφικό να απειλεί να εξαφανίσει σε μερικές γενιές το ιστορικό μας έθνος, η εγκυμοσύνη και η μητρότητα δεν απλά μόνο ιερή. Είναι και μείζον εθνικό ζήτημα.

Το σώμα μιας εγκύου είναι ναός. Αλλά παράλληλα είναι κι ένα βιοχημικό εργοτάξιο που πρέπει να έχει όλες τις αποθήκες του γεμάτες την κάθε στιγμή, καθώς το έμβρυο παίρνει από αυτό όλα τα δομικά του στοιχεία που χρειάζεται το μικροσκοπικό σωματάκι του για να αναπτυχθεί σωστά. Αν οι αποθήκες δεν είναι γεμάτες, το βιοχημικό εργοτάξιο υπολειτουργεί και μαμά κι έμβρυο βρίσκονται σε μια κατάσταση σιωπηρού υποσιτισμού την οποία συχνά η αυξημένα όρεξη της μάνας δεν αρκεί να την καλύψει αν δεν ξέρει πώς να την καλύψει σωστά.

Η σωστή ανάπτυξη και διατροφή του μωρού δεν ξεκινάει από την κούνια ή με τον θηλασμό. Ξεκινάει από τον πλακούντα.

Οι περισσότεροι από εμάς ξέρουμε για το σίδηρο και το φιλικότατο φυλλικό ή φολικό οξύ που δίνεται όχι μόνο για την ανάγκη αυξημένης αιμοποίησης αλλά και για την αποφυγή δισχιδούς ράχης (spina bifida) που οδηγεί όχι μόνο σε παραμόρφωση του μωρού αλλά ενίοτε η έκθεση των νεύρων της σπονδυλικής στήλης προκαλεί μόνιμες βλάβες, που οδηγούν σε παράλυση των κάτω άκρων, ακράτεια και, σε πολλές περιπτώσεις, υδροκεφαλισμό.

Είναι καλά τεκμηριωμένο πως η λήψη φυλλικού οξέος (Β9) πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μειώνει τις πιθανότητες για δισχιδή ράχη έως και 70%.

Κι ενώ το φυλλικό οξύ είναι όντως ο κύριος παίκτης εδώ, η έλλειψη των βιταμινών D3, K2 και του Ασβεστίου επιδεινώνει τη γενική σκελετική κατάσταση του εμβρύου, κάνοντας το σώμα του ακόμα πιο ευάλωτο σε παραμορφώσεις.

Και αυτή η βιοχημικά αγία τριάδα προστατεύει από ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος κινδύνων από ότι ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού κι ένα σαφώς μικρότερο κομμάτι των γιατρών συνειδητοποιούν.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει λοιπόν να αλλάξετε κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης σας αν έχετε την ατυχία να πέσετε σε γυναικολόγο-μαιευτήρα που δεν κοιτάει και ρυθμίζει τα επίπεδα σας D3, K2 κι ασβεστίου, είναι να αλλάξετε ιατρό.

Και πιστέψτε με οι πιθανότητες να έχετε ανεπάρκεια αυτής της βιοχημικής αγίας τριάδας, είναι πολύ μεγαλύτερες από το να πέσετε σε γιατρό που την αγνοεί. Βασικά, είναι πολύ πιο πιθανό να έχετε ανεπάρκεια από το να είσαστε κομπλέ.

Είναι κρίσιμο λοιπόν για τον ιατρό σας όχι μόνο να ξέρει, αλλά να μπορεί και να σας στο επικοινωνήσει. Δεν είναι θέμα συμμόρφωσης. Είναι κρίσιμο ζήτημα συνειδητότητας όχι μόνο του γιατρού που σας ακολουθεί αλλά ακόμη περισσότερο της εγκύου, του συζύγου και του στενού περιβάλλοντος.

Αν λοιπόν οι τρεις μάγοι, ακολουθώντας το άστρο της Βηθλεέμ, έφεραν στον νεογέννητο Χριστούλη τα πολύτιμα δώρα του χρυσού, του λίβανου και της σμύρνας, εμείς, ακολουθώντας το άστρο της φυσιολογίας, φωτίζουμε τα πολύ πιο πολύτιμα δώρα της Βιταμίνης D3, K2 και του ασβεστίου. Ας περάσουμε στα δεδομένα.

Το «μεσογειακό παράδοξο» και η κρυφή επιδημία ανεπάρκειας D.

Μπορεί να ακούγεται τρελό, αλλά είναι πέρα για πέρα αληθινό: Στην Ελλάδα των 300 ημερών ηλιοφάνειας, σχεδόν 7 στις 10 εγκύους έχουν έλλειψη βιταμίνης D. Γιατί; Γιατί πλέον ζούμε σε κλειστούς χώρους, φοράμε αντηλιακά, η διατροφή μας έχει φτωχύνει και οι πολλές ώρες που χάνονται στα ΜΜΜ, δεν βοηθάν καθόλου την κατάσταση. Και τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα όσο προχωράει η εγκυμοσύνη καθώς η ανάγκη της εγκύου για D3 και ασβέστιο διπλασιάζεται, οπότε αν ξεκινήσει με χαμηλά επίπεδα, στο τρίτο τρίμηνο θα είναι τελείως “άδεια”.

Και όχι δεν αρκεί να σε δει ο ήλιος και να πάρεις ένα πολυβιταμινούχο συμπλήρωμα, κι αν ο γιατρός που σε παρακολουθεί σου πει κάτι τέτοιο, άλλαξε τον. Άντε D. Τι περιμένεις; Αν έχεις ήδη ανεπάρκεια και το πιο πιθανό είναι πως έχεις, μπορεί να χρειάζεσαι εώς και 4000 μονάδες D ημερησίως. Αλλά ακόμη κι έτσι, η D δεν είναι αρκετή. Μην ακούς για D σκέτη. Η D3 είναι η φυσική μορφή που αναγνωρίζει το σώμα σου. Αλλά και πάλι: Η D3 δεν αρκεί από μόνη της: Μπορεί η D3 να φέρνει το ασβέστιο στο αίμα, όμως χρειάζεται έναν “τροχονόμο” για να το στείλει στα οστά του μωρού και όχι στις δικές σου αρτηρίες. Αυτός ο τροχονόμος είναι η βιταμίνη Κ2. Αν παίρνεις μόνο D3 και ασβέστιο, το ασβέστιο μπορεί να “κάτσει” σε λάθος σημεία. Μαζί όμως, κάνουν το μωρό σου να αποκτήσει γερά κόκαλα και μια αδαμαντίνη στα δόντια που θα το προστατεύει για χρόνια.

Να ξανατονίσουμε τους αριθμούς που σοκάρουν: Αν και οι μελέτες σε ελληνικά μαιευτήρια δείχνουν ότι πάνω από το 70% έως και 80% των εγκύων (ειδικά τον χειμώνα) έχουν ανεπάρκεια βιταμίνης D, 2 στους 10 γυναικολόγων δεν θα ζητήσουν εξειδικευμένο έλεγχο και θα παραμελήσουν ένα ζήτημα απολύτως κρίσιμο για σένα και το μωρό σου ενώ δεν είναι λίγο και αυτοί που θα περιοριστούν στις τυπικές πολυβιταμίνες. Αυτά τα σκευάσματα όμως περιέχουν συνήθως 400-600 IU βιταμίνης D, όταν οι διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για γυναίκες με έλλειψη προτείνουν από 2000 έως 4000 IU καθημερινά. Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότερες Ελληνίδες εγκυμονούσες είναι ουσιαστικά «ακάλυπτες», παρόλο που νομίζουν ότι παίρνουν τις βιταμίνες τους.

Ας δούμε λοιπόν πόσο πραγματικά κρίσιμη είναι η ανεπάρκεια αυτής της βιολογικής αγίας τριάδας, της D3, Κ2 κι ασβεστίου και σε πόσο άσχημες καταστάσεις μπορεί να οδηγήσει η ανεπάρκεια τους.

Τι διακυβεύεται πραγματικά

Η έλλειψη D3, Κ2 και Ασβεστίου συνδέεται με μια σειρά από σοβαρές καταστάσεις που συχνά δεν αναφέρονται στις τυπικές επισκέψεις:

Αυτοάνοσα Νοσήματα (Offspring Risk): Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η χαμηλή D3 κατά την εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο το παιδί να εμφανίσει Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 1 ή ακόμα και Σκλήρυνση κατά Πλάκας δεκαετίες αργότερα. Είναι μια «προίκα» που κανείς δεν θέλει να δώσει.

Προεκλαμψία & Διαβήτης Κύησης: Η έλλειψη D3 κάνει τα αγγεία της μητέρας λιγότερο ελαστικά και επηρεάζει την αντίσταση στην ινσουλίνη. Είναι μια από τις κύριες αιτίες που βλέπουμε τόσες πολλές περιπτώσεις διαβήτη κύησης στην Ελλάδα.

Επιλόχεια Κατάθλιψη: Νέες μελέτες συνδέουν τα πολύ χαμηλά επίπεδα D3 με τη χημεία του εγκεφάλου της μητέρας μετά τη γέννα. Η έλλειψη μπορεί να κάνει τη «θλίψη της λοχείας» μια βαριά και σκοτεινή κατάθλιψη.

Οδοντικά Προβλήματα (Το «Μαλακό» Σμάλτο): Η Κ2 και η D3 χτίζουν την αδαμαντίνη. Αν λείπουν, το παιδί μπορεί να εμφανίσει υποπλασία της αδαμαντίνης. Αυτό σημαίνει δόντια που «τρίβονται» ή βγάζουν τρύπες (τερηδόνα) σχεδόν αμέσως μόλις εμφανιστούν στο στόμα.

Το Ανοσοποιητικό: Η Αόρατη Ασπίδα που Λυγίζει

Η μητέρα, θα κάνει πολλές θυσίες για παιδιά της. Η εγκυμοσύνη είναι η πρώτη από αυτές.

Αλλά μια από τις μεγαλύτερες θυσίες γίνεται από τις πρώτες μέρες της δεν είναι συνειδητή. Είναι ένας βιολογικός μηχανισμός αυτοθυσίας.

Βλέπεις, το μωρό σου είναι μια καινούρια ζωή. Το μισό του DNA είναι του πατέρα και το ανοσοποιητικό σου μπορεί να μην το αναγνωρίσει και να του επιτεθεί. Έτσι για να προστατεύσει ο οργανισμός σου το μωρό σου από τις άμυνες σου, ρίχνει από μόνος του το ανοσοποιητικό σου, κάτι που καθιστά εσένα και το μωρό σου πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις και φλεγμονές καθώς, μέχρι να αρχίσει το μωρό να αρχίσει να αναπτύσσει επαρκές ανοσοποιητικό, το δικό σου ανοσοποιητικό είναι και δικό του.

Η βιταμίνη D3 δεν είναι απλά για τα οστά· είναι ο «ρυθμιστής» του ανοσοποιητικού.

Στην εγκυμοσύνη, το ανοσοποιητικό σου πρέπει να κάνει έναν άθλο: να παραμείνει ισχυρό ενάντια στους ιούς, αλλά ταυτόχρονα να «καταστείλει» την επιθετικότητά του ώστε να μην απορρίψει το έμβρυο. Η έλλειψη D3 διαταράσσει αυτή την ισορροπία, αυξάνοντας τον κίνδυνο για λοιμώξεις του ουροποιητικού και του αναπνευστικού.

Το μωρό γεννιέται με ένα «προγραμματισμένο» ανοσοποιητικό. Αν στη μήτρα δεν υπήρχε αρκετή D3, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού του (Τ-λεμφοκύτταρα) δεν μαθαίνουν να ξεχωρίζουν τον εχθρό από τον εαυτό τους. Αυτό το «λάθος στον προγραμματισμό» είναι που αυξάνει τις πιθανότητες για άσθμα, έκζεμα και τροφικές αλλεργίες στα πρώτα χρόνια της ζωής του.

Η τροφή, μπορεί να είναι και το φάρμακό σου: Η λεπτομέρεια που μπορεί να κάνει τη διαφορά

Καλό θα ήταν να ξεκίνησεις να σκέφτεσαι το φαγητό σου όχι σαν θερμίδες ενέργεια και όρεξη, αλλά και σαν δομικά στοιχεία που μοιράζεσαι με το έμβρυο. Ένα στόμα, δύο σώματα, δύο ζωές.

Ο Σολομός είναι εξαιρετικός για σένα αλλά μόνο αν είναι «άγριος». Γιατί; Γιατί ο σολομός ιχθυοτροφείου (που είναι το 90% στην αγορά) τρέφεται με τεχνητές τροφές και ζει σε περιορισμένο χώρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να έχει πολύ λιγότερη D3 και περισσότερο «κακό» λίπος.

Κι αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου, ιδιαίτερα για τους σολομούς ιχθυοτροφείων που μπορεί να είναι έμφορτοι όχι μόνο αντιβιωτικών αλλά και τοξικών χημικών. Ιδού η λίστα με τους συνήθεις υπόπτους που σας απειλούν. Κι δεν είναι μικρή:

1. Πολυχλωριωμένα Διφαινύλια (PCBs) και Διοξίνες

Αυτές είναι οι πιο επικίνδυνες ουσίες στον σολομό ιχθυοτροφείου.

Προέλευση: Συσσωρεύονται μέσω των επεξεργασμένων τροφών (ιχθυάλευρα και ιχθυέλαια) που δίνονται στα ψάρια.

Κίνδυνοι: Είναι καρκινογόνες ουσίες και συνδέονται με νευρολογικές βλάβες και αναπτυξιακά προβλήματα στο έμβρυο.

2. Βαρέα Μέταλλα (Υδράργυρος, Αρσενικό, Μόλυβδος)

Υδράργυρος: Αν και ο σολομός έχει χαμηλότερο υδράργυρο από τον τόνο, η συχνή κατανάλωση συσσωρεύει την ουσία στον οργανισμό. Ο υδράργυρος είναι εξαιρετικά τοξικός για τον εγκέφαλο του εμβρύου.

Αρσενικό: Έχει ανιχνευθεί σε ανησυχητικά επίπεδα σε κάποιες μονάδες εκτροφής, συνδεόμενο με καρδιαγγειακές παθήσεις και διαβήτη.

3. Συνθετική Ασταξανθίνη

Ο σολομός ιχθυοτροφείου είναι στην πραγματικότητα γκρι.

Η Απάτη: Τους δίνουν συνθετική ασταξανθίνη (παράγωγο πετρελαίου) για να αποκτήσουν το τεχνητό ροζ/πορτοκαλί χρώμα που περιμένει ο καταναλωτής.

Κίνδυνος: Υπάρχουν ερωτηματικά για την επίδραση της συνθετικής αυτής ουσίας στην όραση και την ενδοκρινολογική λειτουργία του ανθρώπου.

4. Αντιβιοτικά και Παρασιτοκτόνα

Λόγω του συνωστισμού στις “θαλάσσιες φυλακές” (ιχθυοτροφεία), οι ασθένειες εξαπλώνονται γρήγορα.

Φάρμακα: Χρησιμοποιούνται τεράστιες ποσότητες αντιβιοτικών και χημικών για την καταπολέμηση της “ψείρας της θάλασσας”.

Φορμαλδεΰδη: Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ως απολυμαντικό στις δεξαμενές, μια ουσία αποδεδειγμένα καρκινογόνα.

5. Μικροπλαστικά

Ο σολομός, ως σαρκοφάγο ψάρι, καταπίνει μικροπλαστικά που υπάρχουν στους ωκεανούς. Αυτά τα σωματίδια μεταφέρουν επιπλέον τοξίνες (όπως φθαλικές ενώσεις) που διαταράσσουν τις ορμόνες.

Αν δεν βρίσκεις άγριο σολομό Αλάσκας ή δεν τον αντέχεις οικονομικά, εναλλακτική είναι ο τόνος αλλά ως κορυφή της τροφικής του αλυσίδας μπορεί ανάλογα με το περιβάλλον του να είναι τίγκα στον υδράργυρο όποτε είναι μάλλον πιο ασφαλές να προτιμήσεις φρέσκια σαρδέλα ή γαύρο. Είναι οι «βόμβες» υγείας των ελληνικών θαλασσών.

Το «Μυστικό» της Κ2: Η βιταμίνη Κ2 βρίσκεται στα ζυμωμένα προϊόντα και στα λιπαρά κίτρινα τυριά. Ένα κομμάτι παλαιωμένη γραβιέρα ή ένα αυθεντικό γιαούρτι με την πέτσα του είναι πολύ πιο χρήσιμα από ένα άπαχο γαλακτοκομικό.

Λαχανικά: Μην ξεχνάς τα σκουροπράσινα λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο). Έχουν βιταμίνη Κ1, την οποία το σώμα σου μετατρέπει εν μέρει σε Κ2, βοηθώντας το ασβέστιο να πάει εκεί που πρέπει.

Γιατί τα γράφω όλα αυτά; Γιατί βρισκόμενος σε οριακή κατάσταση υγείας, γνωρίζω πλέον και βιωματικά ότι η υγεία είναι πάνω από όλα. Κι έχοντας χάσει την μητέρα μου νωρίς και παντελώς άδικα, ξέρω ότι μαμά είναι μόνο μία. Κι ότι πρέπει να κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας για τις μαμάδες και τα παιδιά τους σε μια εποχή που χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί την μάνα.